İki Yazar, Farklı Zamanlar; Ahmet Rasim & Luke Rhınehart

İnceleme Şilep Dergi

Farklı kültürlere sahip yabancı yazarların, Türk edebiyatında klasikleşmiş yerli yazarlara caka satmasını, daha doğrusu okurların böyle bir imkânı yabancı yazara vermesini doğru bulmuyorum.

Milli edebiyat – yararlı edebiyat ayrımı güttüğümü düşünenler olacaktır ancak benim asıl değinmek istediğim öz kültürün yayılmasını ve korunmasını sağlayan yerli edebiyata gereken değerin verilmemesidir. Buna zemin hazırlayan sadece okuyucu değil elbet. Bu keşmekeşliğin oluşmasında okurlar kadar akademisyenler, öğretmenler, yayınevleri, yazarlar, aydınlar ve hatta kültür bakanlığı da etkilidir. Şimdi bu konuyu derinlemesine işlemeyeceğim. Meseleyi somutlaştırma adına tarafları belirleyip sorunun kaynağına ineceğim.

Bir tarafta Ahmet Rasim diğer yanda Luke Rhınehart olacak.

Yanlış anlaşılmasın Ahmet Rasim’i sevdirmeye uğraşmıyorum. Luke Rhınehart’a sövme amacında da değilim. Haklıya hakkı, suçluya cezası verilsin istiyorum. O yüzden bu iki yazarı ve kitaplarını çeşitli yönleriyle karşılaştırıp bestseller ile klasik eser arasındaki uçurumu gözler önüne sereceğim.

Ahmet Rasim, Eski İstanbul’da Hovardalık (Fuhş-i Atik) isimli kitabında sokağın sorunlarını anlatırken, günün şartlarını göz ardı etmiyor ve toplumu sarsan bu ahlaki zaafa kendine has üslupla olabildiğince yüzeysel biçimde değiniyor.

Luke Rhınehart ise Zar Adam serisinde derinlemesine imgeler oluşturarak yüzeysel bir etkiyle okuyucuyu esere bağlamayı başarıyor. Görülüyor ki karşımızda birbirine zıt iki anlatım tarzı var.

Bir kitabı olumlu veya olumsuz eleştirirken bazı detaylara dikkat etmek gerekiyor. o kitabın yazıldığı dünya, yazarın sahip olduğu ahlaki değerler ve yazarın kalemini besleyen kültür iyi analiz edilmelidir.

Luke Rhınehart, Zar Adam ile fantastik bir kurguya imza atmıştır. Evet, kitapta vampir ve kurt adamlar yok, gizemli cüceler, merhametli devler, olağanüstü güçlere sahip peri ve melekler, ürkütücü şatolar, tek gözlü büyücüler, şekil değiştiren yaratıklar, ağzından ateş çıkaran kuşlar yok, ama bu kitap yine de oldukça fantastik…

Kitapta bahsedilen dünya yeterince özendirici…

Kitap gereksiz bir zenginlikten ve beceriksizlerin de iyi bir mesleğe ve mutlu bir aileye sahip olabildiğinden bahsediyor. Fakat okuyucuya asıl darbe karakterlerin rutin hayat şartlarını ellerinin tersiyle itmesinden sonra iniyor. Okuyucu burada afallıyor, meraka düşüyor.

Kurgu ana hatlarıyla dizayn edildikten sonra yazar, anarşist bir mücadeleyi övmek adına hikâyesini anlatmayı sürdürüyor.

Hayatını bir çift zar doğrultusunda çizip bu uğurda intihara kalkışan, cinsel arzusunu ahlakdışı yollarla tatmin eden, ailesinden uzaklaşan, mesleğinden kopan, tüm polis teşkilatının aradığı bir baş belasıdır Luke… Fakat yine de başarılı, zengin ve ünlüdür Bu sayede tüm bu ayıplarını örtebilmiştir.

Kitabın daha başlarında (s. 60-61) zarın kutsal (!) dünyasına adım atan Rhınehart, ilk zar oyununda yakın dostu, meslektaşı ve aynı zamanda komşusu olan Jake’in evine gider. Gece yarısı kapıya dikilen adamın Luke olduğunu gören Arlene -Jake’in karısı- uyku mahmurluğuyla ziyaretin sebebini sorar.

Aldığı cevap oldukça trajiktir: “Sana tecavüz etmeye geldim” 

Luke’un bu mizahî çıkışına aynı samimiyetle yanıtlayan Arlene, “Oh, bir dakika” diyerek kapıyı açar. Sonra, malum sahne yaşanır… Kadın, bu olaydan oldukça keyif almasına ek olarak tüm o yaşananları kocasına anlatmak ister. Luke’ı köşeye sıkışmış zannediyorsunuz değil mi? Önce şu diyaloga bir bakın:

“Neden yaptın bunu Luke?”

“Yapmak zorundaydım, Arlene. Çünkü tahrik edildim”

“Ama Jake öğrenirse hoşlanmayacak bundan.”

“Haa… Jake mi?” 

Devam eden konuşma, daha iğrenç bir safhaya geldiğinde kitabın ustaca kurgulanan bir pornodan farksız olduğunu düşünebilirsiniz. Lakin bu bile kitabı tarif etmek adına hafif kalır. Çünkü her yazınsal türün kendince bir kuralı ve çerçevesi vardır. O yüzden Zar Adam’ı oturtabileceğim en kestirme yazınsal kalıp “bestseller”dır. Klasik olabilmesi için ne gerekiyor, oturup bunları sıralayacak değilim fakat Ahmet Rasim’in eski İstanbul’daki hovardalığı ne denli ahlakla anlattığını açık yüreklilikle söylemek isterim.

Burada dogmatik unsurları devreye hiç sokmuyorum. Fakat işin dini boyutu var. Zira Rhınehart, yazdığı kitapta bize zarların egemenliğinde bir din sunuyor. Zar dini. Şans dini… Bunu günümüz loto oyunlarında defalarca ve bizzat yaşamaktayız. Şans dininin boyunduruğunda olmaktan utanmayan kısa yoldan zengin olacağımcılar Zar Adam ve benzeri kitapların tutuluyor olmasının ara nedenidir.  

Ahmet Rasim’in ahlakından bahsederken örnek vermeyi unuttum. Mesela, kitapta fahişe kelimesi asla kullanılmıyor. Bu kelime, edebi amaç güdülerek de olsa kitaba eklenmemiş. Fahişe sözcüğü yerine fena kadın kelimesi var. Hem halk hem de edebiyatçılar genelev kültürünü anlatırken ve orada çalıştırılan kadınlardan bahsederken fena kadın terimini kullanmayı tercih ediyor.

Az önce aktardığım gibi, Ahmet Rasim olayların yatak odası kısmını hep gizli tutmuş yani kitabı ahlak sınırları dışına çıkartmamış ve meseleyi narin dokundurmalarla irdelemeyi uygun görmüş… İyi ki de bunu yapmış…

Sanırım tüm bu anlattıklarımdan şu sonuç çıkıyor; klasik olmak, bestseller olamamak anlamına geliyor. Dolayısıyla klasik eser yazan ve yayınlayanlar çok kazanmamayı göze almalıdır. Buna ek olarak her dönemde okunmak, hatırlanmak klasik edebiyatın tek ve en büyük kârıdır.

Ahmet Rasim bu yolu seçtiği için kendisine minnettarım. Rhınehart’a ise çizgisini bozmadan yazdığı ikinci kitapta (Zar Adam’ın Peşinde) kurguyu oğlunun vasıtasıyla işlediği için tepkisizim. Benim için kütüphanemi meşgul etmemesi gereken yazarlardan biri oldu. Elbette farklı kültürleri tanımak güzel ama gayri ahlaki bir kültürü kabul ettirme çabasındaki hiçbir film, kitap, şarkı benim açımdan masum değil…

Son olarak belirtmek isterim ki Ahmet Rasim satır arası öğütleriyle ve “Türk Edebiyatı”nın yaramaz adamı olma özelliğiyle her zaman kütüphanemde olacak…

♦ Mürsel Ferhat SAĞLAM

Sosyal Ağlarda Paylaş

bursa escort adana escort konya escort antalya escort hatay escort gaziantep escort malatya escort hatay escort antalya escort porno izle
pendik escort
pendik escort
umraniye escort
umraniye escort"
turk ifsa